Monthly Archives Listopad 2014

Praktyka jest całkowicie inna

Jeżeli chodzi o prezentowane nam rozwiązanie dotyczące biura obrońcy publicznego czy instytucji temu podobnej, to wydaje się ona celowa, ponieważ rozproszenie tych czynności pomiędzy różne instytucje (korporacje adwokackie, sądy) powoduje, że nie ma jakiegoś organu, który patrzyłby na to z punktu widzenia funkcji i celu, który ma się osiągnąć, tak samo z punktu widzenia nadzoru. Uważam, że powołanie tego typu instytucji jest jak najbardziej celowe. Jest też to kwestia odpowiednich relacji między zlecającym a zobowiązanym.

Read More

Występek a obrona w sądzie

W przypadku oskarżenia o popełnienie występku obrona obowiązkowa nie przysługuje. Tymczasem polskie prawo karne określa wiele występków, w których możliwa kara pozbawienia wolności sięga np. pięciu, dziesięciu czy nawet dwunastu lat. Można więc zgodnie z prawem zostać ukaranym karą wieloletniego pozbawienia wolności (maksymalnie do 12 lat) w wyniku procesu, który toczył się bez udziału obrońcy ! W praktyce Helsińska Fundacja Praw Człowieka nie spotkała się z taką sprawą, jednak znane są nam przypadki orzeczenia kar 5-6 lat pozbawienia wolności w sprawach bez udziału adwokata.

Read More

Raport opracowany przez Fundację Helsińską

Raport opracowany przez Fundację Helsińską porusza ciekawą kwestię kryteriów […] należytego wykazania niemożności pokrycia honorarium obrońcy z urzędu. Wydaje się niezbędne jednak, dla zachowania proporcji merytorycznych, zauważyć, że z kilku jednostkowych, oczywiście wadliwych, przypadków, wadliwych choćby w świetle przytoczonych poglądów SN, ale przede wszystkim z punktu widzenia zasad rzetelnej roboty, roboty sędziowskiej, a nade wszystko stosowania zdrowego rozsądku, nie należy wyciągać wniosków zbyt daleko idących. Wnioski takie nie tylko winny wystrzegać się nieuprawnionego uogólnienia, nieuprawnionego z uwagi na śladową zbadaną grupę (kilku spośród kilkuset tysięcy spraw), ale przede wszystkim należy zachować pewną pokorę i zaufanie, że sędziowie potrafią sami, bez enumeratywnej ceduły, trafnie ocenić, co to znaczy „należyte wykazanie” ubóstwa, a co jest próbą naciągania Skarbu Państwa czyli ogółu obywateli płacących podatki. I mimo tego trochę krytycznego zapatrywania, wyrażanego dopiero co, z aprobatą należy odnieść się do słusznej uwagi Raportu, że oskarżonemu nie przysługuje środek odwoławczy od decyzji odmawiającej mu przyznania obrońcy z urzędu. Tego rodzaju korektę legislacyjną de lege ferenda należy poprzeć, zwłaszcza że pozostaje w bezpośrednim związku z realizacją prawa do obrony.

Read More

Przepisy p.p.s.a.

Przepisy p.p.s.a. „uszczelniają” procedurę ustanawiania pełnomocnika z urzędu. Strona ubiegająca się o bezpłatną pomoc prawną nie może zatrudniać ani pozostawać w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 §3) i obowiązana jest złożyć o tym oświadczenie (art. 252 §1).

Read More

Opinie na temat systemu pomocy prawnej

W październiku 2001 r. w ramach pilotażowych badań opinii przedstawicieli zawodów prawniczych zebrano opinie 23 adwokatów z Izby Krakowskiej i Wałbrzyskiej oraz 19 radców prawnych z różnych miast Polski na temat funkcjonowania systemu pomocy prawnej. Dla uzyskania reprezentatywnych danych o opiniach adwokatów i radców prawnych potrzebne są szersze badania. Helsińska Fundacja Praw Człowieka zaproponowała adwokaturze i radcom prawnym rozważenie przeprowadzenia badań reprezentatywnych, by poznać problemy, z jakimi borykają się prawnicy oraz ich stosunek do proponowanych zmian.

Read More

Osoby niereprezentowane w sądzie

Spośród osób niereprezentowanych badanych w sądach, które nie zdecydowały się na szukanie dodatkowej pomocy prawnej (199 osób), połowa uzasadniła, iż takiej pomocy nie potrzebuje, 15% osób zaś nie wiedziało, jak takiej pomocy szukać.

Read More

Omówienie dostępu do pomocy prawnej

Choć przy rozpatrywaniu wniosku ocenie sądu nie podlega trudność materii będącej przedmiotem postępowania ani samodzielność strony, które wpływają na rzeczywistą konieczność zapewnienia jej pomocy profesjonalnego pełnomocnika, to jednak sąd bierze pod uwagę treść żądania skargi – i w przypadku, gdy jest ona oczywiście bezzasadna, prawo pomocy nie przysługuje stronie z mocy prawa . W przypadku, gdy okoliczności, na podstawie których przyznano prawo pomocy, przestały istnieć, bądź nie istniały w czasie, gdy zostało ono przyznane, sąd może je cofnąć.

Read More

Prawnicy z urzędu domagają się dodatkowego wynagrodzenia

Domaganie się dodatkowego wynagrodzenia przez prawników z urzędu. W praktyce Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka zdarzają się przypadki skarg klientów, którzy twierdzą, iż obrońca/pełnomocnik z urzędu uzależnia poprowadzenie sprawy od dodatkowego wynagrodzenia opłaconego przez klienta. Z tego powodu osoby reprezentowane przez adwokatów z urzędu zapytaliśmy: „czy adwokat dawał do zrozumienia, że powinien Pan/i mu zapłacić lub domagał się pieniędzy?” Spośród 182 osób reprezentowanych przez adwokata z urzędu 159 osób (87%) stwierdziło, że adwokat nie sugerował i nie domagał się dodatkowych pieniędzy. Jednak 23 osoby (13%) odpowiedziały, że nastąpiło takie, niezgodne z prawem, zachowanie adwokata.

Read More

Helsińska Fundacja Praw Człowieka

Forum Pomocy Prawnej. Helsińska Fundacja Praw Człowieka zorganizowała w Sejmie RP, przy współudziale Sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, Forum Pomocy Prawnej (7-8 VI 2002 r.). Podczas Forum przedstawiona została informacja o badaniach prowadzonych przez HFPC, wyniki badań oraz propozycje zmian praktyki i prawa w dziedzinie dostępu do pomocy prawnej. W Forum wzięło udział ponad 100 osób reprezentujących organa władzy, korporacje prawnicze, organizacje pozarządowe i świat nauki. Doświadczeniami innych krajów podzielili się eksperci z zagranicy .

Read More

Sprawa Arkadiusza Ś.

Z przepisu nie wynika wyraźny obowiązek sądu szczegółowego uzasadnienia postanowienia. W sprawie Arkadiusza Ś. uzasadnieniem odmowy było stwierdzenie, że „oskarżony nie udokumentował swojej sytuacji materialnej”, w innej sprawie, że oskarżony „nie wykazał należycie” braku środków finansowych. Kodeks postępowania karnego nie zawiera szczegółowych wymogów co do uzasadniania postanowień. Jednak w kilku swoich orzeczeniach Sąd Najwyższy wyraził opinię o konieczności dokładnego uzasadniania nie tylko wyroków, ale i postanowień sądów (patrz niżej).

Read More

Postanowienie o przyznaniu lub odmowie przyznania się do czynu

Od postanowienia o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy oraz o przyznaniu wynagrodzenia i zwrocie wydatków pełnomocnikowi, a także od zarządzenia o pozostawieniu wniosku o prawo pomocy bez rozpoznania strona może wnieść sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia . W przypadku wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony z uwagi na braki formalne, zarządzenie bądź postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Na postanowienie wydane przez sąd przysługuje zażalenie .

Read More

W USA nie istnieje limit liczby adwokatów

Rangita de Silva-de Arwis, dyrektor ds. programów międzynarodowych, The Spangenberg Group, West Newton, Massachusetts, USA:

Read More

Problematyka dostępu do pomocy prawnej

Z punktu widzenia zaś standardów dostępu do pomocy prawnej postulat ten staje się także istotny w związku ze zmianą przepisów o kosztach sądowych. Otóż zaproponowane zmiany zmniejszają (co należy ocenić pozytywnie, bowiem koszty sądowe w Polsce należały do bardzo wysokich) te opłaty wprowadzając także często zamiast opłat procentowych (uzależnionych od wartości przedmiotu sporu) opłaty stałe i zryczałtowane. Łatwiej zatem będzie stronie opłacić koszty sądowe – to jednak spowoduje niemożność ubiegania się o pełnomocnika z urzędu.

Read More

Wynagrodzenie za prowadzenie spraw z urzędu

Spośród ankietowanych tylko dwie osoby (jeden adwokat i jeden radca prawny) nie miały w roku 2001 kłopotów z uzyskaniem wynagrodzenia za prowadzone z urzędu sprawy. Pozostałe osoby wskazywały na duże opóźnienia w wypłatach, sięgające od kilku miesięcy do prawie dwóch lat. Część badanych adwokatów miała problemy z uzyskaniem wynagrodzenia za pomoc prawną z urzędu we wszystkich sądach, podczas gdy inni utrzymywali, że są sądy, w których wypłaty następują bez opóźnień. A oto opinie o stawkach za prowadzenie spraw z urzędu i o sposobie ustalania wynagrodzenia:

Read More