Monthly Archives Listopad 2014

Problem dystrybicji

Poważnym problemem jest dystrybucja wspomnianych informatorów. Rozwiązaniem propagowanym przez Helsińską Fundację Praw Człowieka jest stworzenie w każdym sądzie miejsca, gdzie odpowiednie informacje mogłyby się znajdować – apelujemy do prezesów sądów, by w każdym sądzie, w miejscu dostępnym dla interesantów, umieszczono regał, półkę, na której odpowiednie informatory mogłyby się znaleźć . Dystrybucję do konkretnych sądów można by natomiast zorganizować poprzez sądy okręgowe lub apelacyjne tak, by autorzy informatorów nie musieli samodzielnie dostarczać materiałów do wszystkich polskich sądów.

Read More

Poszukiwanie dodatkowej pomocy prawnej

Poszukiwanie dodatkowej pomocy prawnej. Z ogółu osób niereprezen-towanych, badanych w sądach (367), znaczna część (168) próbowała uzyskać pomoc prawną w innej formie niż zastępstwo procesowe. Wśród osób repre-zentowanych mniej szukało dodatkowej pomocy prawnej (ewentualne poszukiwanie tej pomocy nie wiązało się z rodzajem reprezentacji – osoby reprezentowane przez prawników z wyboru podobnie często szukały dodatkowej pomocy prawnej co reprezentowani z urzędu). Procent osób, które próbowały uzyskać poradę prawną w inny sposób niż przez znalezienie prawnika:

Read More

Wiedza respondentów niereprezentowanych

Wiedza respondentów niereprezentowanych o możliwości ubiegania się o adwokata z urzędu (odpowiedzi udzieliły 53 osoby) pochodziła przede wszystkim od współosadzonych (30% badanych) oraz rodziny (ponad 25% badanych). Na sąd jako źródło informacji wskazało poniżej 5% badanych (dwie osoby), a na prokuratora – mniej niż 10% (czterech badanych).

Read More

Dostęp do zawodów prawniczych

Problem ograniczonego dostępu do zawodów prawniczych wydaje się bezpośrednio związany z dysproporcją między wzrostem liczby spraw wpływających do sądów a liczbą prawników uprawnionych do reprezentowania stron w sądzie, a także z możliwościami prawników (zwłaszcza adwokatów) dotyczącymi reprezentowania osób z urzędu. Problem ten nie był tematem badań zaplanowanych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka. Jednak jest on oczywiście związany z omawianymi przez nas zagadnieniami i jako taki wymaga odniesienia.

Read More

Cięcia wydatków a konsekwencje społeczne

Cięcia wydatków na pomoc prawną mają poważne konsekwencje społeczne, wielorakiego rodzaju. Z jednej strony z opinii prezesów sądów i sędziów wynika, że powodują ograniczanie się sądów w przyznawaniu obrońców i pełnomocników z urzędu tam, gdzie są oni potrzebni, przez co kurczy się dostęp do pomocy prawnej osób ubogich. Z drugiej strony powodują niewypłacanie wynagrodzeń adwokatom, co w niektórych przypadkach ma wpływ na ich sytuację życiową i wywołuje zrozumiałą niechęć do spraw z urzędu.

Read More

Stanowisko wobec poselskiego projektu

Stanowisko wobec poselskiego projektu zmian ogłosił także Rząd . Choć Rząd „z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę podjęcia dyskusji nad dostępnością do zawodów prawniczych oraz nad szeregiem wątpliwości podnoszonych zarówno przez środowiska prawnicze, jak i media, dotyczących naboru oraz szkolenia przyszłych adwokatów, radców prawnych czy notariuszy” oraz uważa, że projekt stanowi ważny punkt wyjścia dla dalszych prac we wskazanym kierunku, to krytykuje wszystkie konkretne propozycje w nim zawarte. Nie proponuje przy tym żadnych innych rozwiązań, stanowisko ma charakter wyłącznie krytyczny, zachęcając jednak do dalszych prac i licząc na udoskonalenie projektu.

Read More

Wiceprezes sądu rejonowego

Wiceprezes sądu rejonowego odpowiedział, że każdorazowo jest to decyzja indywidualna, wydana w jednostkowej sprawie i na podstawie konkretnych okoliczności, stąd też podanie ogólnych kryteriów jest niemożliwe. Stwierdził jedynie, że wnioskodawca winien udokumentować okoliczności, na które się powołuje. Wspomniał również, że obecne uregulowanie jest niewątpliwie bardziej rygorystyczne od tego z k.p.k. z 1969 r.1’3

Read More

Trwają prace nad koncepcją reformy sądownictwa

Przy okazji prac nad koncepcją reformy sądownictwa administracyjnego zespół powołany w Naczelnym Sądzie Administracyjnym opracował propozycje rozwiązań bardzo ciekawe z punktu widzenia pomocy prawnej dla osób ubogich. Choć większość z zaprezentowanych poniżej propozycji nie znalazła ostatecznie aprobaty ustawodawcy, to warto wykorzystać wspomniany dorobek w refleksji nad zmianami modelu zapewniania pomocy prawnej z urzędu także na potrzeby innych postępowań sądowych. Wspomniane propozycje obejmowały:

Read More

Jakie są honoraria za prowadzenie spraw z urzędu?

Ministerstwo Sprawiedliwości powinno ustalić szczegółowe przepisy dotyczące terminowej wypłaty honorariów za prowadzenie spraw z urzędu.

Read More

Suma wydatków i zobowiązań na pomoc prawną

Z danych wynika, że suma wydatków i zobowiązań na pomoc prawną z urzędu na etapie postępowania przygotowawczego odpowiadała w 1999 r. 0,9% sumy wydatków i zobowiązań na pomoc prawną przyznawaną przez sądy. W roku 2000 – już 1,8%, a zatem koszty pomocy prawnej w postępowaniu przygotowawczym znacznie wzrosły, by jednak zaraz spaść (procentowo stanowiły w 2001r. – 1,09% a w 2002r. 0,85% sumy wydatków i zobowiązań sądów). Jednak dane te nie do końca oddają rzeczywistość, jako że honoraria za pomoc prawną świadczoną na etapie postępowania przygotowawczego wypłacają także sądy. Podstawą do wypłacenia wynagrodzenia jest w pierwszej kolejności wniosek adwokata lub radcy prawnego do prokuratury prowadzącej postępowanie, następnie wniosek ten zatwierdza pro-kurator prowadzący sprawę i kieruje do wypłaty przez wydział budżetowy danej prokuratury. Często jednak, gdy sprawa trafia później na wokandę, adwokat lub radca prawny rachunek za koszty prowadzenia sprawy w postępowaniu przygotowawczym przekazuje do sądu i wynagrodzenie jest zasądzane łącznie z honorarium za prowadzenie sprawy przed sądem.

Read More

Sędziowie i ich praca

Mnie w tej dotychczasowej wymianie poglądów nieco zaniepokoił taki punkt widzenia, którego nie chcę podzielić. Mianowicie punkt odnoszący się do stanu aktualnego, nie do propozycji de lege ferenda czy uregulowania nowego systemu. Że oto dziś odbywa się taki proces myślowy w sądach, który jest sterowany informacją o stanie budżetu resortu i ilości środków otóż ja zaprzeczam kategorycznie temu, żeby działał taki system, a powiem dlaczego. Może to będzie śmieszne, ale wręcz odwrotny skutek wywoływałoby powiedzenie sędziom „uwaga, zmniejszyć liczbę zwolnień od kosztów, przyznawań pomocy z urzędu lub obniżać z powodu braku środków wynagrodzenia przyznawane adwokatom” – po prostu taki system nie mógłby działać i nikt nie jest na tyle naiwny, żeby próbować w ten sposób z sędziami rozmawiać. Oczywiście sędziowie są informowani o tym, jaki jest stan budżetu, ale nie muszą być w żaden sposób urzędowo zawiadamiani, bo oni sami mają poczucie wstydu, kiedy przyznają adwokatowi wynagrodzenie i wiedzą, że kasa sądu nie wypłaca miesiącami. […]

Read More

Helsińska Fundacja Praw

Nie jest jasne, co można zrobić w przypadku naruszenia przez sąd wyżej cytowanego przepisu. Zgodnie z prawem i orzecznictwem Sądu Najwyższego na odmowę ustanowienia obrońcy zażalenie nie przysługuje. Ograniczenie prawa do obrony można oczywiście podnieść w apelacji, ale pamiętajmy, że problem dotyczy osób, które zostają pozbawione przez sąd pomocy prawnej, a zatem szanse, że będą potrafiły podnieść odpowiednie zarzuty, nawet jeśli wniosą apelację, nie są duże.

Read More

Artykuł absolwenta prawa wywołał falę publikacji

Falę publikacji wywołał artykuł absolwenta prawa, którego nie przyjęto na aplikację adwokacką , oraz skarga, jaką wniósł on do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sprawa została przekazana w grudniu 2001 r. do rozpoznania przez poszerzony, siedmioosobowy, skład Sądu, który po rozprawie w lipcu 2002 r. postanowił zawiesić postępowanie, kierując jednocześnie pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego . Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność z Konstytucją art. 58 piet 12 lit. j ustawy „Prawo o adwokaturze”, zgodnie z którym ustalanie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich należy do kompetencji Naczelnej Rady Adwokackiej, oraz art. 40 pkt 4 tej ustawy, który stanowi, że izby adwokackie mają kompetencję do określenia minimalnej i maksymalnej liczby swoich członków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcia przez Trybunał wymagają pojawiające się wątpliwości co do zgodności wspomnianych przepisów prawa o adwokaturze z szeregiem przepisów Konstytucji: art. 17 (zakres kompetencji samorządów zawodowych), art. 87 (katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego), art. 2 (zasada praworządności), art. 31 ust. 3 (zasada proporcjonalności, zasada praworządności formalnej), art. 32 (zakaz dyskryminacji), art. 65 ust. 1 (swoboda wyboru i wykonywania zawodu). Trybunał Konstytucyjny połączył rozpatrywanie tego pytania prawnego z postępowaniem wszczętym na skutek analogicznego pytania prawnego NSA – w sprawie dostępu do aplikacji radcowskiej . Od orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego we wspomnianej sprawie może zależeć kierunek zmian w systemie naboru na aplikację adwokacką i radcowską, a zatem pośrednio

Read More

Co wprowadza Uchwała nr 42/01?

Uchwała nr 42/01 Naczelnej Rady Adwokackiej z 3 III 2001 r. wprowadziła ważną zmianę do zasad wykonywania zawodu adwokata w kancelarii indywidualnej lub spółce, stanowiąc, że „adwokat wykonujący zawód indywidualnie lub w innej formie obowiązany jest w terminie miesięcznym od zakończenia roku kalendarzowego składać okręgowej radzie adwokackiej informacje dotyczące ilości spraw z zakresu prawa cywilnego, karnego, administracyjnego, z uwzględnieniem spraw wyznaczonych z urzędu oraz zleceń stałych i jednorazowych” . Czy ta zmiana przyniesie oczekiwany skutek, pokaże przyszłość już jednak dane, które spłynęły za rok 2001 i 2002, są pełniejsze od wcześniejszych. Podkreślić natomiast należy, że by uzyskać wiarygodny obraz zjawiska, zdefiniowania wymaga pojęcie „sprawy wyznaczonej z urzędu”. Bowiem, na przykład, jeśli kilku adwokatów bierze udział w tej samej sprawie jako kolejni pełnomocnicy z urzędu (w tej samej lub różnych instancjach) i każdy z nich ją wykazuje, to liczba spraw wykazanych przez adwokatów nie będzie odpowiadała liczbie spraw, w których pełnomocnika z urzędu wyznaczono.

Read More