Występek a obrona w sądzie

W przypadku oskarżenia o popełnienie występku obrona obowiązkowa nie przysługuje. Tymczasem polskie prawo karne określa wiele występków, w których możliwa kara pozbawienia wolności sięga np. pięciu, dziesięciu czy nawet dwunastu lat. Można więc zgodnie z prawem zostać ukaranym karą wieloletniego pozbawienia wolności (maksymalnie do 12 lat) w wyniku procesu, który toczył się bez udziału obrońcy ! W praktyce Helsińska Fundacja Praw Człowieka nie spotkała się z taką sprawą, jednak znane są nam przypadki orzeczenia kar 5-6 lat pozbawienia wolności w sprawach bez udziału adwokata.

Podczas seminarium przedstawicieli krajów Grupy Wyszehradzkiej w Słowacji eksperci Rady Europy (Frank Brady, Valerie Petit, Hans Schoenma- kers) zalecili rozszerzenie prawa do bezpłatnej (lub częściowo bezpłatnej) pomocy prawnej na wszystkie sprawy, w których oskarżonemu grozi kara pozbawienia wolności, niezależnie od rozmiaru tej kary, a także na sprawy cywilne, w których przyznanie pomocy prawnej jest niezbędne dla zagwarantowania rzetelnego procesu w rozumieniu art. 6 konwencji europejskiej .

Mimo prowadzenia szczegółowych statystyk sądowych nie zbiera się w Polsce informacji o liczbie oskarżonych niereprezentowanych przed sądem. Nie zbiera się także danych na temat liczby skazanych na karę bezwzględnego pozbawienia wolności bez udziału adwokata w sprawie. Wobec braku odpowiednich danych niemożliwe jest oszacowanie skali zjawiska133.

Badanie osób odbywających karę pozbawienia wolności. W ramach badań przeprowadzonych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka w grudniu 2001 r. odbyliśmy rozmowy wedle kwestionariusza w zakładach karnych z osadzonymi (200 osób) odbywającymi karę pozbawienia wolności, skazanymi za występki w postępowaniu, w którym byli: niereprezentowani (72 osoby), byli reprezentowani przez adwokata z wyboru (55 osób), byli reprezentowani przez adwokata z urzędu (73 osoby).

Wymiar orzeczonej kary bezwzględnego pozbawienia wolności a reprezentacja

Choć z zestawienia wynika, że nie ma znaczących różnic w wykształceniu w poszczególnych kategoriach skazanych, to jednak widać, że wśród niere-prezentowanych osób słabiej wykształconych jest więcej. Wśród skazanych niereprezentowanych (72 osoby) jednak 80% osób wiedziało o możliwości ubiegania się o obrońcę z urzędu (wśród reprezentowanych te wiedzę deklarowało 90%).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>